ایران کارگر > اخبار > اخبار اجتماعی > طوفان نمک دریاچه ارومیه، فاجعه زیست‌محیطی معادل چرنوبیل برای مردم آذربایجان و کردستان +فیلم

طوفان نمک دریاچه ارومیه، فاجعه زیست‌محیطی معادل چرنوبیل برای مردم آذربایجان و کردستان +فیلم

طوفان نمک
ایران – اجتماعی

طوفان نمک دریاچه ارومیه، فاجعه زیست‌محیطی معادل چرنوبیل برای مردم آذربایجان و کردستان +فیلم

طوفان نمک، خطری که ۶ میلیون نفر از مردم آذربایجان و کردستان را تهدید میکند

بر اساس گزارشات رسیده، روز دوشنبه ۶ فروردین ماه، طوفان نمک برخاسته از بستر خشک شده دریاچه ارومیه، استانهای آذربایجان شرقی و غربی را در نوردید. اگرچه چنین رویدادی غیر منتظره نبود و انتظار می رود که چنین طوفان‌هائی بتدریج به یکی از واقعیت های تلخ زندگی مردم در این دو استان و حتی استانهای همجوار تبدیل شود، اما این طوفان، خبر فاجعه در حال وقوع را در ماهها و سالهای آینده، با بیرحمی هر چه بیشتر به گوش مردم ایران رساند. روزنامه عصر ایران در یادداشتی در این زمینه نوشته است:

طوفان روز دوشنبه در استان‌های آذربایجان غربی و شرقی تنها نوک آن کوه یخی است که در ماهها و سال‌های آینده می‌تواند فاجعه زیست محیطی بسا خانمان‌سوزتری از حادثه چرنوبیل در دوران اتحاد شوروی را برای ساکنان حوزه دریاچه ارومیه رقم زند.
تداوم طوفان های نمک باعث تخریب صدها هزار هکتار از مزارع حوزه آبریز ارومیه در سه استان خواهند شد.

علاوه بر این بیماری های حاد ریوی، انواع سرطان ‌ها، نازایی‌های ناشی از طوفان‌های نمک، می‌تواند نسل مردمان ساکن آن دیار را به کام نیستی بکشاند.
میلیاردها تن نمک انباشته در بستر دریاچه ارومیه را تصور کنید که هر لحظه با اندک باد و طوفانی می توانند خاکستر مرگ و خرابی معادل چندین بمب هیدروژنی را تا محدوده زنجان و قزوین پخش کنند.

تصاویر ماهواره ای نشان می دهند که نزدیک به ۹۰ درصد دریاچه ارومیه خشک شده است و بستر آن به نمک زاری با ملیاردها تن نمک تبدیل شده است. اما این دورنمای هولناک در برابر زندگی مردم این منطقه، تا چه حد به قوانین چاره ناپذیر طبیعت مربوط است و تا چه حد رد پای سیاستهای دولت در آن دیده می شود؟

بررسی های کارشناسانه:

طی سالهای اخیر و با سرعت گرفتن روند خشک شدن دریاچه ارومیه، بررسی های کارشناسانه زیادی چه در خود ایران و چه از جانب مجامع آکادمیک و دانشگاهی در سطح جهان در این مورد صورت گرفته است. جهت عمومی همه این تحقیقات نشان می دهد که عامل اصلی در بروز این فاجعه زیست محیطی، سهل انگاری ؛چپاول ؛ ندانم کاری و فساد نهادینه شده در سیستم اداری است.

درست برخلاف آنچه تاکنون می‌شد تصور کرد، طوفان نمک ناشی از خشک شدن دریاچه ارومیه نه در فصل کم آب شدن این دریاچه، که در زمان اوج میزان آب آن از راه رسید و موجب وحشت همگان شد. طوفانی که سال‌ها کارشناسان درباره‌اش هشدار داده بودند، اما جدی گرفته نشده است.

بر اثر وزش باد در روز‌های اخیر، طوفان نمک مناطق پیرامون دریاچه ارومیه را در بر گرفت؛!
این نخستین بار نیست که طوفان نمکی در این منطقه شکل می‌گیرد و موجب نگرانی ساکنان پرشمار مناطق مجاور دریاچه می‌شود، اما پیشتر سابقه نداشته که در این موقع از سال طوفان نمک، پیرامون دریاچه ارومیه را در نوردد و این اتفاق در تابستان‌ها، در زمانی رخ می‌داد که سطح آب دریاچه به پایین‌ترین میزان خود در سال می‌رسید.
برخی از کارشناسان با عنوان سونامی نمک از آن یاد می‌کنند و می‌کوشند با هشدار دادن در خصوص آن، مسئولان و مردم را به واکنش وادار کرده و از وقوع فاجعه پیشگیری به عمل آورند، اما کمتر توفیقی حاصل آورده اند. این را اوضاع وخیم دریاچه ارومیه نشان می‌دهد که به رغم وعده‌های فراوان دولت، هنوز حال و فصل نشده است.
مسئولان ستاد احیای دریاچه ارومیه که از اختصاص نیافتن بودجه مصوب این ستاد در یکی دو سال اخیر گلایه دارند، گو اینکه رئیس ستاد به سمت معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان رسیده و انتظار می‌رفت این ارتقا جایگاه وی نقش به سزایی در سرعت گرفتن عملیات احیای دریاچه ارومیه ایفا کند.

امید‌هایی که با گذشت یکسال و اندی از حضور رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه در راس سازمان حفاظت محیط زیست کمرنگ‌تر از قبل شده و این باور را به وجود آورده که خشک شدن دریاچه ارومیه و نابودی کشاورزی و زندگی ساکنان پیرامونش با طوفان‌های گاه و بی گاه نمک، فرجام محتوم نگین آبی آذربایجان است. دورنمایی تاریک که می‌شود در این فیلم به وضوح نشانه هایش را دید.

عوامل تسریع کننده:

به موجب تحقیقات انجام شده در این زمینه، عوامل زیر در تسریع روند خشک شدن دریاچه ارومیه نقش تعیین کننده داشته اند:

اول، سهل انگاری و عدم احساس مسئولیت در روند خشک شدن دریاچه ارومیه از ۳۰ سال پیش مشهود بود. بسیاری از کارشناسان در این مورد هشدار داده بودند. اما حاکمان که به چیزی جز غارت و بقای خود نمی اندیشند، این هشدارها را نادیده گرفتند، تا کار به جائی رسید که نزدیک به ۹۰ درصد دریاچه خشک شد و بالارفتن غلظت نمک بیشتر جاندارانی را که در این دریاچه می زیستند، از بین برد.

دوم، در پیش گرفتن سیاست توسعه زمینهای کشاورزی به منظور افزایش تولید، بدون در نظر گرفتن واقعیت‌های زمین شناسی و آب و هوائی منطقه‌. در حالیکه منابع مالی و دارائی‌های ایران را صرف پروژه های نظامی و دخالت در کانونهای بحرانی منطقه می کردند، می خواستند با توسعه کشاورزی به هر قیمتی آنرا جبران کنند. با اجرای چنین سیاست کوته بینانه‌ای، سطح زیر کشت در این منطقه را از ۱۵۰ هزار هکتار به ۴۵۰هزار هکتار رساندند. در حالیکه راندمان بهره برداری از این زمینها به دلیل پائین بودن سطح تکنولوژی و تخصص، پائین تر از ۳۵ درصد است. به عنوان مثال در کشور هلند برای تولید یک کیلو گوجه فرنگی ۴ لیتر آب مصرف می شود و در ایران بیش از ۵۰ لیتر.

سوم، سد سازیهای کارشناسی نشده، که موجب می شوند در بیشتر فصل سال حتی یک قطر آب از رودخانه ها به دریاچه نرسد. بر روی رودخانه هائی که به دریاچه ارومیه می ریزند۴۰سد ساخته شده است.

چهارم، فساد اداری، مطابق آمار ارائه شده از جانب خود منابع رژیم در استانهای آذربایجان شرقی و غربی علاوه بر چاههائی که بطور مجاز احداث شده اند، ۳۰ هزار حلقه چاه غیر مجاز از طریق رشوه دادن و رانت خواری سرمایه داران و غیره نیز حفر شده اند. این چاهها در واقع شیره‌جان دریاچه را از درون می‌ممکند و چشمه هائی را که طی هزاران سال، بخشی از حیات آنرا را تامین کرده اند، می خشکانند.

پنجم، ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه، با دریچه کوچک ۵۰۰ متری که آبهای دو سوی آنرا به هم مربوط می کند، وضعیت دریاچه را بحرانی‌تر کرده است. برای ساخت این بزرگراه که در دوره جنگ و اساسا با اهداف نظامی ساخته شد، از مصالح کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند که به نوبه خود بحران را تشدید نمود.

بنا به گفته کارشناسان زیست محیطی در اروپا و در آمریکای شمالی در مقابل علتهای ذکر شده، عامل خشک سالی و کمبود باران، که از جانب دولت برای پرده پوشی مسئولیتی که در قبال خشک شدن این دریاچه بر عهده دارد، بزرگنمائی می شود، نقش کاملا فرعی‌تری داشته است.

با این همه، آیا نجات دریاچه ارومیه و در نتیجه نجات خطری که زندگی بیش از ۶ میلیون تن از مردم این منطقه را تهدید می کند، امکانپذیر است؟
کارشناسان می گویند نه تنها جلوگیری از خشک شدن این دریاچه، بلکه احیای مجدد نقاط خشک شده دریاچه هم امکانپذیر است. در این مورد پروژه های مختلف وجود دارند.

طوفان نمک به کانال تلگرام ایران کارگر بپیوندید    https://t.me/IranKargar96

مطالب مرتبط

كامنت گذارى

Comment