ایران کارگر > اخبار > اخبار اقتصادی > خشکسالی و آلودگی هوا در خوزستان؛ آبرسانی به ۶۰۰ شهر و روستا با تانکرهای آب

خشکسالی و آلودگی هوا در خوزستان؛ آبرسانی به ۶۰۰ شهر و روستا با تانکرهای آب

خشکسالی
ایران ـ اجتماعی

خشکسالی و آلودگی هوا در خوزستان؛ آبرسانی به ۶۰۰ شهر و روستا با تانکرهای آب

چکیده‌ای از یک پژوهش

خشکسالی در خوزستان تا آنجا پیش رفته است که آبرسانی به ۶۰۰ شهر و روستای خوزستان هفته‌ای یک‌بار  با تانکرهای آب انجام می‌شود. این روستاها قبلا چاه داشتند ولی چندسالی است که سفره‌های زیرزمینی خشک شده، لوله‌های آبرسانی‌شان شکسته و قناتی هم نمانده است. ایذه شهرستانی که اعتراض مردمش در دی ماه مشهورش کرده از جمله این شهرهاست. سد کارون چند کیلومتر بیشتر با ایذه فاصله ندارد؛ ولی آب پشت سد را به این مردم ندادند؛ در حالیکه ۱۰۰ کیلومتر از مسیر رودخانه کارون از ایذه می‌گذرد و سیاست منطقی آن بود که زمین‌های کشاورزی منطقه نه با حفر چاه‌های متعدد، بلکه از حق‌آبه کارون تامین می‌شد.

جیره‌بندی آب در این شهرستانها به دلیل فرسوده بودن شبکه انتقال آب و شکستگی لوله‌ها، کم‌آبی را برای اهالی به یک واقعیت ملموس تبدیل کرده است. مشکل آبرسانی شاید در کوتاه مدت با تخصیص اعتبار قابل حل باشد؛ ولی متاسفانه اولویت‌های دولت این مهم را از این روستاها دریغ کرده است.

علت فاجعه
روند خشکسالی در خوزستان از ۱۵ سال پیش، از جانب اقلیم‌شناسان، پیش‌بینی می‌شد؛ ولی سیاست، بی‌اعتنا به واقعیتِ طبیعت، منافع گروهی و حزبی کوتاه‌مدت خود را برای کسب رای در نظر داشت. امسال اما بارش به کمتر از ۱۲۰ میلی‌متر رسیده و زنگ خطر را برای همه به صدا درآورده است. استاندار خوزستان توصیه اکید می‌کند که باید در میزان مصرف آب در تمامی بخش‌ها اعم از کشاورزی، صنعت و شرب صرفه‌جویی شود و مدیرکل هواشناسی استان هم اعلام کرده که خوزستان در وضعیت خشکسالی بسیار شدید است و آب ذخیره شده در خوزستان باید صرفا برای تولید برق و تأمین آب شرب باشد و از کشت‌های بهاره حتی‌المقدور خودداری و اجتناب شود.
از سویی شواهد از جدی بودن بحران آب در خوزستان حکایت دارد و از سوی دیگر معروف است که  خوزستان پرآب‌ترین استان کشور است؛ اما چرا؟

در حالی که صحبت از خشکسالی می‌شود، یک سوم آب‌های سطحی ایران در استان خوزستان قرار دارد. خوزستان تولید کننده آب نیست و به دلیل آب و هوای نیمه بیابانی در شمال و شرق، تشنه باران است. عبور پرآب‌ترین رودهای کشور از خوزستان برکت طبیعت بود؛ ولی سیاست آنرا هدف ساخت ۱۸ سد بزرگ و کوچک کرد تا آب را برای تولید برق، کشاورزی و صنعت در خوزستان و استان‌های همجوارش به بند کشد.
آنچه در این توسعه سریع سازه یاد نشد حق‌آبه طبیعت بود. تغییرات اقلیمی، افزایش دما و گرد و غبار از یکسو و سدسازی انبوه، کشاورزی کم‌صرفه و صنایع آب‌بر از سوی دیگر، این استان زرخیز را به پر چالش‌ترین استان کشور از نظر امنیت محیطی و انسانی تبدیل کرده است. خوزستان از جمله محروم‌ترین استان‌های کشور است و بیکاری، فقر و گردوغبار روح و جان مردم را فرسوده است.

بیشتر بخوانید: ایران و مشکل بی‌آبی ؛ ۳۳۴ شهر با نیمی از جمعیت کشور، در معرض تنش آبی

آب و نفت را بردند و تنها خاک را در خشکسالی باقی گذاشتند
در شرایطی که اقتصاد ایران به استان خوزستان و مردمش مدیون است و نه تنها ۸۵٪ از نفت و ۶۰٪ گاز کشور از خوزستان است، بلکه ۱۷٪ از برق کشور هم از این استان تامین میشود، در سال‌های اخیر اهواز مرکز خوزستان به یکی از آلوده‌ترین شهرهای جهان تبدیل شده است. این مساله باعث شده است که وضعیت استان به لحاظ شاخص های توسعه در دو سطح محروم و نیمه محروم، طبقه‌بندی ‌شود.

گرد و غباری که اهواز را این سالها بی نفس کرده در پی مجموعه‌ای از عوامل اقلیمی و سوء مدیریت داخلی و خارجی پدید آمده است. دولت و مقامات دولتی همسو با کارشناسان ۶۵٪ از گرد و غبار را با منشا خارجی و از عراق و عربستان سعودی معرفی می‌کنند که نیازمند تعامل منطقه ای و همکاری مشترک همسایگان برای کنترل این پدیده است. با این حال خشک شدن تالاب‌ها، کاهش پوشش گیاهی و سست شدن خاک خوزستان نیز بر وسعت گردوغبار افزوده است و راه‌حل‌هایی چون مالچ‌پاشی تنها یک مُسکن است.
زندگی با ظاهر خاک آلود و تفتیده، سلامت جسمی و روانی مردم را به خطر انداخته است. اما چه باید کرد؟ در سیاست خارجی، می‌توان به جای اولویت‌دهی به عتبات و اختصاص بودجه برای توریسم زیارتی به کربلا و نجف، به تعاملات جدی‌تر با کشورهای همسایه بپردازد تا با مشارکت نهادهای بین‌المللی به یک راه حل مشترک دست یابد.

بیشتر بخوانید: اعتراض شدید مردم خوزستان و حامیان محیط زیست به معصومه ابتکار و فرار وی از دست معترضین؛ کلیپ

بهبودسازی یا بیهوده‌کاری؟
به دلیل عبور ۵ رودخانه بزرگ کشور و جلگه بودن، ۲.۵ میلیون هکتار اراضی قابل کشت در دشت خوزستان وجود دارد. اما بخش اعظم این اراضی به دلیل شور بودن خاک ها، قبل از کاشت نیاز به اصلاح دارند. بارندگی در استان کاهش یافته و به ۱۲۰ میلی متر رسیده ، پس بدون آبیاری و زهکشی نمیتوان زراعت کرد. زهکشی در لغت به معنای خارج کردن آب اضافی از زمین است و روشی‌ست که کشاورزان خوزستانی برای آبیاری و کشت و زراعت استفاده میکنند. زهکشی اما در نگاه محیط زیست گرایان دشنامی بد است. آنها معتقدند زهکشی به تخریب محیط زیست ، افت شدید سطح سفره‌های آب زیرزمینی و افزایش آلودگی به علت نفوذ زهاب منجر میشود؛ پس باید متوقف شود.

افزایش بیماریهای مرتبط با آب و افزایش نابرابری اجتماعی از جمله پیامدهای اجتماعی-اقتصادی سیستم های آبیاری و زهکشی ناپایدار در خوزستان بوده است. متاسفانه در ایران کمترین توجهی به اثرات زیست‌محیطی پروژه‌ها نمی‌شود و نگاه مهندسی و جهادی به کشاورزی، بهره‌برداری حداکثری از منابع طبیعی را بدون در نظر گرفتن اثراتی که بر کیفیت زیست‌بوم می‌گذارد، دنبال می‌کند.

خوزستان قاچ کوچکی از وضعیت وخیم «آب و خاک» و «گرد و غبار»ی است که بسیاری از استان‌های کشور را در بر گرفته است. این در کنار دیگر معضلات عدیده زیست‌محیطی، کشور را در منگنه اقتصادی قرار داده و مردمانش را عاصی کرده است. وقتی در مقام مقایسه هم شده به کشورهایی که همانند ایران به لحاظ اقلیمی از چنین مشکلی رنج می‌برند، نگاه می‌کنیم، آنها در پی راه چاره به موفقیت‌هایی دست‌ یافته‌اند؛ اما در کشور ما آنگاه که نوبت به حل مشکلات می‌رسد، اغلب با عریضه‌نویسی‌های زیاد، علت را به بیرون از خود احاله داده و چه بسا که دست دشمن خارجی را هم به نوعی در آن هویدا می‌کنند. ولی قیمت آن را باز هم مثل گذشته باید مردم، از همه اقشار بپردازند.

به کانال تلگرام ایران کارگر بپیوندید    https://t.me/IranKargar96

مطالب مرتبط

كامنت گذارى

Comment